๐ tally prime: ledger เคเคฐ group เค्เคฏा เคนैं? เคชूเคฐी เคाเคจเคाเคฐी (complete guide) national computer center gajraula
๐ Tally Prime: Ledger เคเคฐ Group เค्เคฏा เคนैं? เคชूเคฐी เคाเคจเคाเคฐी (Complete Guide)
เคैเคฒी เคฎें เค
เคाเคंเคिंเค เคเคฐเคคे เคธเคฎเคฏ เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒा เคเคฐ เฅเคฐूเคฐी เคเคฆเคฎ เคนोเคคा เคนै Ledger (เคाเคคा) เคเคฐ Group (เคธเคฎूเคน) เคो เคธเคนी เคธे เคธเคฎเคเคจा। เค
เคเคฐ เคเคช เคฒेเค़เคฐ เคฌเคจाเคคे เคธเคฎเคฏ เคเคฒเคค เค्เคฐुเคช เคुเคจ เคฒेเคคे เคนैं, เคคो เคเคชเคी Balance Sheet เคเคฐ Profit & Loss Account เคฆोเคจों เคเคฒเคค เคนो เคाเคंเคे।
เคเคเค เคเคธे เคฌเคนुเคค เคนी เคเคธाเคจ เคญाเคทा เคฎें เคเคฆाเคนเคฐเคฃ เคे เคธाเคฅ เคธเคฎเคเคคे เคนैं! ๐
๐ 1. Ledger (เคฒेเค़เคฐ) เค्เคฏा เคนै?
เคฒेเค़เคฐ เคा เคธीเคงा เคฎเคคเคฒเคฌ เคนोเคคा เคนै — เคต्เคฏเค्เคคिเคเคค เคाเคคा।
เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคฎें เคนोเคจे เคตाเคฒे เคนเคฐ เคเค เคฒेเคจเคฆेเคจ (Transaction) เคा เคนिเคธाเคฌ เค
เคฒเค-เค
เคฒเค เคฐเคเคจे เคे เคฒिเค เคो เคाเคคा เคोเคฒा เคाเคคा เคนै, เคเคธे Ledger เคเคนเคคे เคนैं।
- เคैเคธे: เค เคเคฐ เคเคชเคจे เคฐเคฎेเคถ เคธे เคฎाเคฒ เคเคฐीเคฆा, เคคो เคเคชเคो เคैเคฒी เคฎें Ramesh A/c เคจाเคฎ เคธे เคเค เคฒेเค़เคฐ เคฌเคจाเคจा เคชเฅेเคा।
- เคฌैंเค เคा เคนिเคธाเคฌ เคฐเคเคจे เคे เคฒिเค SBI Bank A/c เคฌเคจाเคจा เคนोเคा।
- เคฆुเคाเคจ เคा เคिเคฐाเคฏा เคฆेเคจे เคे เคฒिเค Rent A/c เคฌเคจाเคจा เคนोเคा।
⚠️ เคฏाเคฆ เคฐเคें: เคैเคฒी เคฎें เคเคฌ เคเคช เคจเค เคंเคชเคจी เคฌเคจाเคคे เคนैं, เคคो เคชเคนเคฒे เคธे เคेเคตเคฒ 2 Ledgers เคฌเคจे เคนोเคคे เคนैं:
๐ 2. Group (เค्เคฐुเคช) เค्เคฏा เคนै?
เค्เคฐुเคช เคा เคฎเคคเคฒเคฌ เคนोเคคा เคนै — เคाเคคों เคा เคชเคฐिเคตाเคฐ เคฏा เคैเคेเคเคฐी।
เค्เคฐुเคช เคैเคฒी เคो เคฏเคน เคฌเคคाเคคा เคนै เคि เคฌเคจाเคฏा เคเคฏा เคฒेเค़เคฐ เค
เคธเคฒ เคฎें เคนै เค्เคฏा — เค्เคฏा เคตเคน เคोเค เคธंเคชเคค्เคคि (Asset) เคนै, เคोเค เคเคฐ्เค़ (Liability) เคนै, เคोเค เคเคฐ्เคा (Expense) เคนै เคฏा เคोเค เคเคฎाเค (Income)?
๐ก เคเคฆाเคนเคฐเคฃ:
- เค เคเคฐ เคเคชเคจे SBI Bank เคเคฐ PNB Bank เคे เคฆो เคฒेเค़เคฐ เคฌเคจाเค, เคคो เคैเคฒी เคชूเคेเคा เคि เคฏे เค्เคฏा เคนैं?
- เคเคช เคเคจ เคฆोเคจों เคा เค्เคฐुเคช Bank Accounts เคुเคจेंเคे।
- เคเคธเคธे เคैเคฒी เคธเคฎเค เคाเคเคा เคि เคฏเคน เคฌैंเค เคा เคชैเคธा เคนै เคเคฐ เคเคธे เคฌैเคฒेंเคธ เคถीเค เคฎें Assets เคी เคคเคฐเคซ เคฆिเคाเคจा เคนै।
โน️ Tally Prime เคฎें เคुเคฒ 28 Pre-defined Groups เคชเคนเคฒे เคธे เคฌเคจे เคนोเคคे เคนैं (15 Primary Groups + 13 Sub-Groups)।
๐ 3. เคธเคฌเคธे เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ Groups เคเคฐ เคเคจเคे Ledgers เคी เคฒिเคธ्เค
เคैเคฒी เคฎें เคाเคฎ เคเคฐเคคे เคธเคฎเคฏ 90% เคฏเคนी เค्เคฐुเคช्เคธ เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคนोเคคे เคนैं। เคเคจ्เคนें เคง्เคฏाเคจ เคธे เคธเคฎเคें:
| Group เคा เคจाเคฎ ๐ท️ | Nature ⚖️ | เคฏเคน เค्เคฐुเคช เคเคฌ เคुเคจें? ๐ฏ | Ledgers เคे เคเคฆाเคนเคฐเคฃ ๐ |
| Capital Account | Liability | เคฎाเคฒिเค เคฆ्เคตाเคฐा เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคฎें เคฒเคाเคฏा เคเคฏा เคชैเคธा เคฏा เคจिเคी เคเคฐ्เค | Capital A/c, Drawings A/c |
| Sundry Debtors | Asset | เคिเคจ เค्เคฐाเคนเคों (Customers) เคो เคเคงाเคฐ เคฎाเคฒ เคฌेเคा เคเคฏा เคนै | Rahul (Customer), Rohit Traders |
| Sundry Creditors | Liability | เคिเคจ เคธเคช्เคฒाเคฏเคฐ्เคธ (Vendors) เคธे เคเคงाเคฐ เคฎाเคฒ เคเคฐीเคฆा เคเคฏा เคนै | Sharma Suppliers, Anil & Sons |
| Bank Accounts | Asset | เคฌैंเค เคฎें เคुเคฒे เคธेเคตिंเค्เคธ เคฏा เคเคฐंเค เคाเคคे | SBI Current A/c, HDFC Bank |
| Purchase Accounts | Expense | เคฌेเคเคจे เคे เคเคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เคธे เคเคฐीเคฆा เคเคฏा เคธाเคฎाเคจ | Purchase A/c, GST Purchase |
| Sales Accounts | Income | เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคा เคธाเคฎाเคจ เคฌेเคเคจे เคชเคฐ เคนोเคจे เคตाเคฒी เคंเค्เคฐी | Sales A/c, Local Sales |
| Direct Expenses | Expense | เคซैเค्เค्เคฐी, เคฎเคเคฆूเคฐी เคฏा เคฎाเคฒ เคขोเคจे เคा เคธीเคงा เคเคฐ्เคा | Wages A/c, Freight, Factory Rent |
| Indirect Expenses | Expense | เคเคซिเคธ, เคฆुเคाเคจ เคเคฐ เคเคกเคฎिเคจिเคธ्เค्เคฐेเคถเคจ เคे เคเคฐ्เคे | Office Rent, Staff Salary, Tea Expense |
| Direct Incomes | Income | เคฎुเค्เคฏ เคाเคฎ เคธे เคเคจे เคตाเคฒी เคกाเคฏเคฐेเค्เค เคเคฎाเค | Professional Fees, Service Income |
| Indirect Incomes | Income | เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคे เค เคฒाเคตा เคนोเคจे เคตाเคฒी เค เคจ्เคฏ เคเคฎाเค | Discount Received, Interest Received |
| Fixed Assets | Asset | เคฒंเคฌे เคธเคฎเคฏ เคคเค เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคนोเคจे เคตाเคฒी เคธंเคชเคค्เคคिเคฏां | Computer, Machinery, Furniture, Car |
| Current Assets | Asset | เคเคธी เคธंเคชเคค्เคคि เคो 1 เคธाเคฒ เคे เค ंเคฆเคฐ เคैเคถ เคฌเคจ เคाเค | Petty Cash, Cheque in Hand |
| Current Liabilities | Liability | เคตो เคเคฐ्เค़ เคो 1 เคธाเคฒ เคे เค ंเคฆเคฐ เคुเคाเคจा เคนै | Outstanding Salary, Rent Payable |
| Duties & Taxes | Liability | เคैเค्เคธ เคธे เคुเคก़े เคธเคญी เคाเคคे | CGST, SGST, IGST, TDS |
| Bank OD A/c | Liability | เคฌैंเค เคी เคเคตเคฐเคก्เคฐाเคซ्เค เคฒिเคฎिเค เคฏा เคฒोเคจ | SBI Overdraft Account |
๐ง 4. เค्เคฐुเคช เคुเคจเคคे เคธเคฎเคฏ เคจ เคเคฐें เคฏे เคเคฒเคคिเคฏां (Pro Tips)
- เคธाเคฎाเคจ เคฌเคจाเคฎ เคธंเคชเคค्เคคि (Purchase vs Asset):
- เค เคเคฐ เคฆुเคाเคจ เคฎें เคฌेเคเคจे เคे เคฒिเค เคीเคตी เคเคฐीเคฆा เคนै ➡️ Purchase Accounts
- เค เคเคฐ เคเคซिเคธ เคฎें เคเคฐ्เคฎเคाเคฐिเคฏों เคे เคฒिเค เคीเคตी เคเคฐीเคฆा เคนै ➡️ Fixed Assets
- เคเคฐ्เคों เคा เค ंเคคเคฐ (Direct vs Indirect):
- เคซैเค्เค्เคฐी เคे เค ंเคฆเคฐ เคฏा เคฎाเคฒ เคฒाเคจे เคฎें เคฒเคा เคเคฐ्เค (เคैเคธे: เคुเคฒी/เคญाเคก़ा, เคฎเคเคฆूเคฐी) ➡️ Direct Expenses
- เคเคซिเคธ เคे เค ंเคฆเคฐ เคा เคเคฐ्เค (เคैเคธे: เคธैเคฒเคฐी, เคธ्เคेเคถเคจเคฐी, เคाเคฏ-เคชाเคจी, เคฌिเคเคฒी เคฌिเคฒ) ➡️ Indirect Expenses
- เค्เคฐाเคนเค เคเคฐ เคธเคช्เคฒाเคฏเคฐ (Debtor vs Creditor):
- Debtor (เคฆेเคจเคฆाเคฐ): เคिเคธเคธे เคชैเคธा เคฒेเคจा เคฌाเคी เคนै (Customer) ➡️ Sundry Debtors
- Creditor (เคฒेเคจเคฆाเคฐ): เคिเคธเคो เคชैเคธा เคुเคाเคจा เคฌाเคी เคนै (Vendor) ➡️ Sundry Creditors
⌨️ 5. Tally Prime เคฎें เคจเคฏा Ledger เคैเคธे เคฌเคจाเคं?
- เคคเคฐीเคा 1 (Main Menu เคธे):
Gateway of Tally➡️Create➡️Ledgerเคชเคฐ เคाเคं ➡️ เคจाเคฎ เคฒिเคें ➡️ เคธเคนीGroupเคुเคจें ➡️Ctrl + Aเคฆเคฌाเคเคฐ เคธेเคต เคเคฐें। - เคคเคฐीเคा 2 (Voucher Entry เคे เคฆौเคฐाเคจ - Super Shortcut):เคंเค्เคฐी เคเคฐเคคे เคธเคฎเคฏ เค เคเคฐ เคोเค เคฒेเค़เคฐ เคชเคนเคฒे เคธे เคจเคนीं เคฌเคจा เคนै, เคคो เคธीเคงे
Alt + Cเคฆเคฌाเคं। เคฒेเค़เคฐ เค्เคฐिเคเคถเคจ เคตिंเคกो เคคुเคฐंเคค เคुเคฒ เคाเคเคी।
๐งพ Tally Prime: Voucher Entry เค्เคฏा เคนै เคเคฐ เคौเคจ-เคธा Voucher เคเคฌ เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคเคฐें? (Part 2)
Ledger เคเคฐ Group เคธเคฎเคเคจे เคे เคฌाเคฆ เคฆूเคธเคฐा เคธเคฌเคธे เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคाเคฎ เคนोเคคा เคนै Voucher Entry (เคตाเคเคเคฐ เคंเค्เคฐी) เคเคฐเคจा।
เคตाเคเคเคฐ เคตเคน เคฐเคธीเคฆ เคฏा เคฆเคธ्เคคाเคตेเค เคนोเคคा เคนै เคो เคฏเคน เคธाเคฌिเคค เคเคฐเคคा เคนै เคि เคोเค เคฒेเคจ-เคฆेเคจ (Transaction) เคนुเค เคนै। Tally Prime เคฎें เคนเคฐ เคคเคฐเคน เคे เคฒेเคจ-เคฆेเคจ เคे เคฒिเค เค
เคฒเค-เค
เคฒเค เคตाเคเคเคฐ เคฆिเค เคเค เคนैं।
⌨️ Tally Prime เคे 8 เคช्เคฐเคฎुเค Accounting Vouchers
| Shortcut Key ๐ | Voucher เคा เคจाเคฎ ๐ | เคฏเคน เคตाเคเคเคฐ เคเคฌ เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคเคฐें? ๐ฏ | เคเคฆाเคนเคฐเคฃ (Examples) ๐ก |
| F4 | Contra | เคेเคตเคฒ Cash เคเคฐ Bank เคे เคฌीเค เคฒेเคจ-เคฆेเคจ เคนोเคจे เคชเคฐ | เคฌैंเค เคฎें เคจเคเคฆ เคเคฎा เคिเคฏा, เคฌैंเค เคธे เคจเคเคฆ เคจिเคाเคฒा |
| F5 | Payment | เคเคฌ เคญी เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคธे เคชैเคธा เคฌाเคนเคฐ เคाเค (Cash/Bank) | เคिเคฐाเคฏा เคฆिเคฏा, เคธैเคฒเคฐी เคฌांเคी, เคธเคช्เคฒाเคฏเคฐ เคो เคญुเคเคคाเคจ |
| F6 | Receipt | เคเคฌ เคญी เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคฎें เคชैเคธा เค ंเคฆเคฐ เคเค (Cash/Bank) | เค्เคฐाเคนเค เคธे เคชैเคธे เคฎिเคฒे, เคเคฎीเคถเคจ เคฎिเคฒा |
| F7 | Journal | เคเคงाเคฐ เคฏा เคจॉเคจ-เคैเคถ เคธเคฎाเคฏोเคเคจ (Adjustment) เคंเค्เคฐी เคे เคฒिเค | เคฎเคถीเคจ เคชเคฐ Depreciation, เคเคงाเคฐ เคธंเคชเคค्เคคि เคเคฐीเคฆเคจा |
| F8 | Sales | เคเคฌ เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคा เคฎुเค्เคฏ เคธाเคฎाเคจ เคฌेเคा เคाเค (เคจเคเคฆ เคฏा เคเคงाเคฐ) | เค्เคฐाเคนเค เคो 50,000 เคा เคฎाเคฒ เคฌेเคा |
| F9 | Purchase | เคเคฌ เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคे เคฒिเค เคฎुเค्เคฏ เคธाเคฎाเคจ เคเคฐीเคฆा เคाเค | เคธเคช्เคฒाเคฏเคฐ เคธे 1,00,000 เคा เคฎाเคฒ เคเคฐीเคฆा |
| Alt + F5 | Debit Note | เคเคฐीเคฆा เคนुเค เคธाเคฎाเคจ เคตाเคชเคธ เคเคฐเคจे เคชเคฐ (Purchase Return) | เคเคฐाเคฌ เคฎाเคฒ เคธเคช्เคฒाเคฏเคฐ เคो เคตाเคชเคธ เคญेเคा |
| Alt + F6 | Credit Note | เคฌेเคा เคนुเค เคธाเคฎाเคจ เคตाเคชเคธ เคเคจे เคชเคฐ (Sales Return) | เค्เคฐाเคนเค เคจे เคเคฐाเคฌ เคฎाเคฒ เคตाเคชเคธ เคฒौเคाเคฏा |
๐ 1. Contra Voucher (F4) — เคธिเคฐ्เคซ เคैเคถ เคเคฐ เคฌैंเค
เคเคธ เคตाเคเคเคฐ เคฎें เคคीเคธเคฐा เคोเค เคाเคคा เคจเคนीं เค เคธเคเคคा। เคेเคตเคฒ เคคीเคจ เคนी เคชเคฐिเคธ्เคฅिเคคिเคฏां เคนोเคคी เคนैं:
- เคจเคเคฆ เคชैเคธा เคฌैंเค เคฎें เคเคฎा เคिเคฏा (
Bank Dr. To Cash Cr.) - เคเคซिเคธ เคเคฐ्เค เคे เคฒिเค เคฌैंเค เคธे เคจเคเคฆ เคจिเคाเคฒा (
Cash Dr. To Bank Cr.) - เคเค เคฌैंเค เคाเคคे เคธे เคฆूเคธเคฐे เคฌैंเค เคाเคคे เคฎें เค्เคฐांเคธเคซเคฐ เคिเคฏा (เคैเคธे SBI เคธे PNB เคฎें เค्เคฐांเคธเคซเคฐ)
๐ธ 2. Payment (F5) vs Receipt (F6)
- F5 (Payment): เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคธे เคिเคธी เคญी เคฐूเคช เคฎें เคชैเคธा เคเคे (เคेเค, เคเคจเคฒाเคเคจ เคฏा เคैเคถ)।
- เคเคฆाเคนเคฐเคฃ: เคฆुเคाเคจ เคा ₹10,000 เคिเคฐाเคฏा เคฆिเคฏा ➡️ Payment เคตाเคเคเคฐ।
- F6 (Receipt): เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคฎें เคिเคธी เคญी เคคเคฐเคน เคธे เคชैเคธा เคเคฎा เคนो।
- เคเคฆाเคนเคฐเคฃ: เคชुเคฐाเคจे เค्เคฐाเคนเค เคจे ₹5,000 เคा เคेเค เคฆिเคฏा ➡️ Receipt เคตाเคเคเคฐ।
๐ฆ 3. Purchase (F9) vs Sales (F8)
- F9 (Purchase): เคธिเคฐ्เคซ เคเคธ เคธाเคฎाเคจ เคी เคंเค्เคฐी เคนोเคी เคिเคธे เคฆोเคฌाเคฐा เคฌेเคเคจे (Resale) เคे เคฒिเค เคเคฐीเคฆा เคนै।
- F8 (Sales): เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคा เคฎुเค्เคฏ เคธाเคฎाเคจ เคเคฌ เค्เคฐाเคนเค เคो เคจเคเคฆ เคฏा เคเคงाเคฐ เคฌेเคा เคाเค।
⚠️ เคง्เคฏाเคจ เคฆें: เค เคเคฐ เคเคชเคจे เคเคซिเคธ เคฎें เคฌैเค เคจे เคे เคฒिเค ₹15,000 เคा เคซเคฐ्เคจीเคเคฐ เคเคฐीเคฆा, เคคो เคตเคน Purchase (F9) เคฎें เคจเคนीं เคाเคเคा! เคเคธे Payment (F5) (เคจเคเคฆ เคเคฐीเคฆเคจे เคชเคฐ) เคฏा Journal (F7) (เคเคงाเคฐ เคเคฐीเคฆเคจे เคชเคฐ) เคฎें เคฆเคฐ्เค เคเคฐेंเคे।
⚖️ 4. Journal Voucher (F7) — เคธเคฌเคธे เคाเคธ เคตाเคเคเคฐ
เคिเคธ เคंเค्เคฐी เคฎें เคจ เคคो Cash เคเค/เคाเค เคเคฐ เคจ เคนी Bank, เคเคธी เคैเคฐ-เคจเคเคฆ (Non-Cash) เคंเค्เคฐिเคฏां Journal เคฎें เคนोเคคी เคนैं:
- เคธाเคฒ เคे เค ंเคค เคฎें เคाเคคों เคा เคฎिเคฒाเคจ (Adjustment Entries)
- เคฎเคถीเคจเคฐी เคฏा เคธंเคชเคค्เคคि เคชเคฐ เคिเคธाเคตเค (Depreciation) เคฒเคाเคจा
- เคเคงाเคฐ เคธंเคชเคค्เคคि เคเคฐीเคฆเคจा (เคैเคธे: เคถเคฐ्เคฎा เคी เคธे เคเคงाเคฐ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคเคฐीเคฆा)